Sống với “thói dẫn đầu quen nhịn nhục”.

Không phải vơ các chủ hiệu phở đều thế

Nhưng khi người đời định giá mình một cách “ngang giá” thì chúng ta khó chịu.

Bởi lẽ trong cách gọi dân gian, Hà Nội trước kia còn có tên gọi không chính thức như Kẻ Chợ.

Theo ông Bình, không có gì đáng sửng sốt vì hàng ngày chúng ta chứng kiến những chuyện như thế một cách rất thực. Chung quy là kiểu gì “thượng đế” cũng bị chửi và đành co rúm lại chỉnh đốn mọi hành vi, lời nói… nhưng người ta vẫn cứ đổ xô đến ăn. Ảnh: Văn Giang Ai gọi món to thì bị chủ quán đáp lời: “Nói gì mà lắm thế?”.

Và họ ưng nó như một thứ gia vị. TSKH Nguyễn Hải Kế, Chủ nhiệm Khoa Lịch sử, trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội, đó là văn hóa xử sự được nảy sinh từ môi trường sống xô bồ, chợ búa.

Một Hà Nội vốn đã xô bồ, tứ tung về văn hóa vì ngày càng có quá nhiều thành phần định cư thì ở những nơi chợ búa khó có thể tìm được cách ứng xử nhã. Khi bàn, khi biểu thị về ấn tượng phở Hà Nội, phở Việt Nam người ta có thể bao gồm cả cái văn hóa chửi.

TS Trịnh Hòa Bình: "Người Việt đang nhịn nhục cả khi ăn". Nó chạm vào lòng tự ái dân tộc chứ không riêng gì Hà Nội. San sớt về điều này, TS Trịnh Hòa Bình, Viện từng lớp học nói, ông động lòng và cảm thấy buồn với nhận xét này.

Văn hóa ẩm thực, vẫn tính đến nó như một thành tố của sự mông muội. Nhiều người nghĩ là cái đó gần như chơi thể thay đổi được và người ta hài lòng nó. Theo ông, bấy lâu, nhiều người chấp nhận nó như một thứ bán kèm, chịu đựng lẫn nhau của sự kém phát triển.

Còn theo nhận định của PGS. Ai bảo nhỏ thì bị quát: “Lẩm bẩm thế thì ai biết mà làm?”. “Đúng là đang tồn tại một bộ phận những người kinh doanh ở Hà Nội có những bộc lộ rất vô văn hóa trong phục vụ khách hàng như ăn nói lỗ mãng, chửi mắng nhân viên và thậm chí chửi cả khách hàng” - ông Long, nói.

Như vậy, ở đâu đó làm sao có thể tránh được lối ăn nói thiếu văn hóa ấy. Với đứa ở Hà Nội lâu hơn, họ quen hơn tỏ ra sành và sành đủ kiểu hơn” - ông Kê viện dẫn. Còn TS Vũ Thế Long, thư ký CLB Ẩm thực Việt Nam cho rằng, đây là một vấn đề đáng báo động trong văn hóa kinh dinh ở Thủ đô nghìn năm văn hiến. “Không phải đến hiện thời mới có bún “mắng”, cháo “chửi”, đã ở nơi chợ búa thì đâu cũng có.

Văn Giang. Xưa nay mọi người hay gắn hình ảnh một ông chủ hiệu phở người ngầy ngậy béo, mặt mũi đầy mồ hôi, xộc xệch, lôi thôi, tay dao tay thớt… “Và rất nhiều người Hà Nội bấy bấy lâu cũng có quan niệm, ăn phở đúng chất thì phải ở chỗ ngồi bụi bặm, dưới bóng cây, xào xào nấu nấu nhếch nhác ngay trên lề đường thì mới ngon” - ông viện dẫn.

Văn hóa ứng xử nảy sinh trong môi trường sống. PGS. Nhưng nói chung, ấn tượng của nhiều thực khách nước ngoài về phở tại Việt Nam là như vậy, sự xấu bao hàm ở cả nghĩa văn hóa và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Cái quan yếu là họ vẫn được hưởng thụ loại món ăn mà họ thích, còn chuyện chửi bới kia thì họ cho rằng họ không chấp, thậm chí, họ thương hại ngược trở lại.

TS Trịnh Hòa Bình cho rằng, đó là một kiểu của thứ thực dụng chủ nghĩa.